Atak USA i Izraela na Iran. Podsumowanie pierwszego dnia wojny

Świat – Izrael poinformował, iż we współpracy z USA przeprowadził prewencyjny atak na Iran pod kryptonimem „Ryczący Lew”, planowany od miesięcy. Uderzono w około 30 obiektów, w tym resorty wywiadu i obrony, biuro Najwyższego Przywódcy, Agencję Energii Atomowej oraz kompleks Parchin. Pentagon nazwał amerykańską część działań „Operacją Epicka Furia”, a celem pierwszej fazy mieli być przedstawiciele władz Iranu. Irańskie media podały o 40 ofiarach śmiertelnych, w tym po trafieniu szkoły w Minabie, oraz o śmierci dowódców Strażników Rewolucji. Oba kraje zamknęły przestrzeń powietrzną, a w Izraelu wprowadzono stan wyjątkowy.

Świat – Iran potwierdził, iż Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej wystrzelił pociski i drony w kierunku Izraela w odwecie za amerykańsko-izraelskie ataki. W Tel Awiwie słyszano eksplozje. Rakiety przechwytywano nad Irbilem w Iraku, Katarem i Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi; w Bahrajnie ewakuowano mieszkańców dzielnicy Manamy po ataku na rejon kwatery głównej V Floty USA. W Abu Zabi jedna osoba zginęła po upadku odłamków przechwyconej rakiety. Iran zapowiedział ataki na wszystkie bazy USA w regionie.

Świat – Jemeńscy rebelianci Huti zapowiedzieli wznowienie ataków na morskie szlaki handlowe na Morzu Czerwonym oraz na Izrael, co może zakończyć kilkumiesięczny okres względnego spokoju w regionie. Według źródeł cytowanych przez Associated Press decyzja o powrocie do działań zbrojnych już zapadła, a ataki mogą rozpocząć się w najbliższym czasie. Dotychczasowe wstrzymanie uderzeń było efektem nieformalnych ustaleń z USA, w ramach których Huti zaprzestali ataków na statki handlowe, a Stany Zjednoczone wstrzymały działania przeciwko rebeliantom. Morze Czerwone pozostaje kluczowym korytarzem dla światowego handlu.

Świat – Ukraińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych oświadczyło, iż Ukraińcy „nigdy nie zapomną” rosyjskich ataków na ich miasta z użyciem irańskich dronów. Resort obarczył reżim w Teheranie odpowiedzialnością za eskalację na Bliskim Wschodzie, wskazując na naruszenia praw człowieka, represje wobec demonstrantów oraz wsparcie militarne dla Rosji. MSZ podkreśliło, iż Iran miał możliwość podjęcia działań dyplomatycznych, ale ją zignorował, oraz wyraziło poparcie dla bezpieczeństwa i wolności narodu irańskiego.

Świat – Wiceprzewodniczący Rady Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej Dmitrij Miedwiediew skomentował atak na Iran, sugerując, iż rozmowy z Teheranem były przykrywką. Rosyjska ambasada w Iranie zaapelowała do swoich obywateli o zachowanie czujności, śledzenie komunikatów i unikanie obiektów wojskowych oraz rządowych. Ministerstwo Spraw Zagranicznych Rosji wezwało do natychmiastowego zaprzestania ataków i powrotu do rozwiązania polityczno-dyplomatycznego. Przewodniczący komisji spraw międzynarodowych Dumy Państwowej Leonid Słucki zaapelował o zwołanie nadzwyczajnego posiedzenia Rady Bezpieczeństwa ONZ.

Europa – Szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas oświadczyła, iż działania irańskiego reżimu, w tym programy rakietowe i nuklearne oraz wsparcie dla grup terrorystycznych, stanowią poważne zagrożenie dla globalnego bezpieczeństwa. Poinformowała o rozmowach z przedstawicielami Izraela i państw regionu oraz o współpracy z partnerami arabskimi w celu poszukiwania rozwiązań dyplomatycznych. UE zadeklarowała priorytet ochrony ludności cywilnej, wsparcie konsularne dla obywateli oraz utrzymanie gotowości misji Aspides na Morzu Czerwonym. Ursula von der Leyen i Antonio Costa wezwali strony do powściągliwości i poszanowania prawa międzynarodowego.

Świat – Prezydent USA Donald Trump w rozmowie z „Washington Post” oświadczył, iż celem ataku na Iran jest „wolność dla ludzi” oraz zapewnienie bezpieczeństwa narodowi amerykańskiemu. Nie odpowiedział na pytania dotyczące skali operacji ani ewentualnego zaangażowania wojsk lądowych. Dziennik odnotował, iż była to pierwsza wypowiedź Trumpa po wcześniejszym nagraniu, w którym poinformował o rozpoczęciu operacji i wezwał Irańczyków do przejęcia instytucji państwa. Gazeta przypomniała też jego wcześniejsze wypowiedzi krytyczne wobec interwencjonizmu.

Polska – Prezydent Karol Nawrocki poinformował, iż był na bieżąco informowany o atakach USA i Izraela na cele w Iranie oraz iż dzięki kanałom sojuszniczym Polska miała świadomość planowanych działań militarnych. Zapewnił o priorytecie bezpieczeństwa Polaków w regionie, w tym dyplomatów i żołnierzy, oraz o stałej łączności z NATO i instytucjami państwa. Premier Donald Tusk przekazał, iż Polska jest przygotowana na różne scenariusze. Rzecznik MSZ Maciej Wewiór podał, iż nie ma informacji o poszkodowanych obywatelach RP; w systemie Odyseusz zarejestrowanych jest pięć osób w Iranie, 40 w Libanie i ponad 200 w Izraelu.

Świat – Irańskie media państwowe podały, iż w wyniku bombardowania szkoły dla dziewcząt Shajareh Tayyebeh w Minab zginęło ponad 100 dzieci, a dziesiątki uznano za zaginione. Według agencji Mizan budynek znajdował się w pobliżu koszar Strażników Rewolucji. Nagrania z miejsca zdarzenia, zweryfikowane przez Reutersa i serwis Factnameh, pokazują zniszczony obiekt i kłęby dymu. Rzecznik irańskiego ministerstwa zdrowia określił atak jako „najbardziej gorzką wiadomość” konfliktu. W Teheranie i innych miastach mieszkańcy relacjonowali eksplozje, utrudnienia komunikacyjne i zamykanie szkół.

Polska – PLL LOT odwołał wszystkie rejsy do i z Tel Awiwu z powodu wstrzymania operacji na tamtejszym lotnisku oraz zawrócił samolot lecący z Warszawy do Dubaju. Wizz Air poinformował o wstrzymaniu połączeń z Izraelem, Dubajem, Abu Zabi i Ammanem. Po rozpoczęciu ataków USA i Izraela na Iran notowania bitcoina spadły w ciągu godziny o ponad 6 proc., osiągając poziom 63,5 tys. dol. Analitycy oceniają, iż w poniedziałek możliwy jest wzrost cen ropy naftowej, choć skala zmian pozostaje niepewna.

Świat – Irańskie ataki odwetowe objęły Dubaj, Bahrajn, Jordanię i Kuwejt. W Dubaju pocisk uderzył w hotel Fairmont The Palm na Palm Dżumeira, raniąc cztery osoby; władze podały też, iż odłamki przechwyconego drona spowodowały pożar w hotelu Burdż al-Arab oraz uszkodzenia na lotnisku. W Abu Zabi incydent na lotnisku Zajed miał skutkować jedną ofiarą śmiertelną i siedmioma rannymi. W Bahrajnie dron trafił w wieżowiec, a rakieta w obiekt bezpieczeństwa; w Kuwejcie dron uderzył w główne lotnisko. Katar i inne państwa Zatoki potępiły naruszenie suwerenności.

Świat – W nocy z soboty na niedzielę irańskie media państwowe potwierdziły śmierć najwyższego przywódcy Iranu Alego Chameneia, informując, iż „poniósł śmierć męczeńską”. Telewizja IRIB i agencja IRNA podały, iż zginął we wczesnych godzinach porannych w swoim biurze, nie wskazując dokładnej przyczyny zgonu; ogłoszono 40-dniową żałobę narodową. Wcześniej o jego śmierci informowały władze Izraela i prezydent USA Donald Trump. Chamenei zginął podczas ataku USA i Izraela na Iran. W odpowiedzi Iran wystrzelił rakiety i drony w kierunku Izraela oraz innych państw regionu.

Świat – Portal Iran International podał, iż Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej naciska na natychmiastowe mianowanie nowego najwyższego przywódcy po śmierci Alego Chameneia. Według doniesień decyzja miałaby zapaść jeszcze przed świtem, ponieważ trwające naloty uniemożliwiają zwołanie Zgromadzenia Ekspertów, konstytucyjnego organu odpowiedzialnego za wybór przywódcy. Korpus ma obawiać się wybuchu protestów w prowincjach. Zgodnie z systemem Iranu najwyższy przywódca musi być szyickim duchownym, jednak nie jest jasne, którzy potencjalni kandydaci przeżyli naloty ani czy Chamenei wskazał następcę.

Świat – W niedzielę nad ranem przez cały czas realizowane są wzajemne ataki.