Będą masowo wysyłać kierowców na obowiązkowe szkolenia i zabierać prawa jazdy. Nowe przepisy weszły w życie

Od 3 września 2026 roku kierowcy muszą pilnować nie tylko mandatów, ale przede wszystkim dwóch nowych granic: 12 i 20 punktów karnych. Po przekroczeniu 12 punktów pojawia się obowiązek odbycia praktycznego szkolenia. To nie wszystko, ale nowe przepisy nie obejmę wszystkich kierowców.

Fot. Mateusz Dach / Pexels

Zmiany wynikają z ustawy z 17 października 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, ogłoszonej w Dz.U. z 2025 r. poz. 1676. Część nowych regulacji weszła w życie właśnie 3 września. Najważniejsze zasady dotyczą osób, które po raz pierwszy uzyskują prawo jazdy kategorii B. Jeden z nowych przepisów obejmuje jednak wszystkich kierowców – chodzi o 5-letnie cofnięcie uprawnień za prowadzenie auta pomimo obowiązującej decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.

12 punktów to nowa granica. Po jej przekroczeniu trzeba odbyć praktyczne szkolenie

Nowy art. 91 ustawy o kierujących pojazdami przewiduje, iż kierowca znajdujący się w okresie próbnym, który przekroczy liczbę 12 punktów, musi ukończyć praktyczne szkolenie w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym. Ważne jest słowo „przekroczy”. Samo osiągnięcie dokładnie 12 punktów nie uruchamia jeszcze tego obowiązku – granica zostaje przekroczona od 13 punktów.

To rozróżnienie może mieć bardzo praktyczne znaczenie. Za korzystanie z telefonu podczas jazdy w sposób wymagający trzymania słuchawki lub mikrofonu kierowca może otrzymać 12 punktów. Taki pojedynczy wpis sam w sobie nie przekracza jeszcze nowego progu. Zupełnie inaczej jest przy wykroczeniach wycenianych na 15 punktów. Przejazd na czerwonym świetle, nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu na przejściu czy przekroczenie prędkości o ponad 70 km/h może od razu pozostawić początkującego kierowcę z wynikiem powyżej 12 punktów.

Szkolenie nie jest zwykłym kursem redukującym punkty. Ustawa przewiduje 1 godzinę praktycznych ćwiczeń w ośrodku doskonalenia techniki jazdy. Ich celem ma być pokazanie zagrożeń związanych z nadmierną lub niedostosowaną do warunków prędkością oraz kształtowanie jazdy defensywnej. Opłata za takie szkolenie nie może przekroczyć 500 zł.

Kierowca ma zasadniczo 12 miesięcy od dnia popełnienia naruszenia, które spowodowało przekroczenie 12 punktów, na ukończenie szkolenia. o ile prawomocne rozstrzygnięcie zapadnie dopiero po ponad 9 miesiącach od zdarzenia, termin wyniesie 3 miesiące od dnia, w którym rozstrzygnięcie stało się prawomocne. Informacja o przekroczeniu progu trafi z Centralnej Ewidencji Kierowców do starosty, a także do użytkownika aplikacji mObywatel.

Nie warto tego obowiązku ignorować. Zmienione przepisy przewidują możliwość zatrzymania prawa jazdy, o ile osoba nie ukończy wymaganego szkolenia w ustawowym terminie. Decyzja w tej sprawie otrzymuje rygor natychmiastowej wykonalności. W praktyce więc przekroczenie 12 punktów nie kończy się wyłącznie dodatkową lekcją – brak reakcji może przynieść kolejną, znacznie poważniejszą konsekwencję.

Ponad 20 punktów w pierwszym roku oznacza cofnięcie uprawnień

Druga granica jest znacznie bardziej dotkliwa. o ile osoba w ciągu pierwszego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy przekroczy 20 punktów karnych, starosta cofnie jej uprawnienia do kierowania pojazdami. Nie chodzi o skierowanie na dodatkowe szkolenie ani chwilowe zatrzymanie dokumentu. Kierowca traci uprawnienia i żeby ponownie legalnie prowadzić samochód, musi przejść procedurę ich ponownego uzyskania.

Także tutaj próg trzeba czytać dokładnie. Przepis mówi o przekroczeniu liczby 20 punktów. Granicą jest więc 20, a konsekwencja uruchamia się po jej przekroczeniu. W praktyce początkujący kierowca może znaleźć się w bardzo trudnej sytuacji po zaledwie 2 poważniejszych wykroczeniach. 15 punktów za czerwone światło plus kolejne wykroczenie warte 6 lub więcej punktów wystarczy, żeby wynik przekroczył 20.

To pokazuje, jak mocno zmieniła się sytuacja osoby świeżo po egzaminie. Dotychczas większość kierowców patrzyła przede wszystkim na ogólny limit punktów i termin ich kasowania. Teraz początkujący ma dodatkowe progi działające w okresie próbnym, a szczególnie surowa granica 20 punktów obowiązuje w pierwszym roku.

Policja przypomina, iż punkty są w tej chwili usuwane co do zasady po roku, ale przy mandacie termin liczy się od jego opłacenia. Początkujący kierowca nie powinien więc zakładać, iż punkty „zaraz znikną”, jeżeli mandat pozostaje nieuregulowany. Stan konta można sprawdzić przez usługę na gov.pl oraz w aplikacji mObywatel.

Jeden przejazd na czerwonym w Warszawie wystarczy, żeby przekroczyć próg 12 punktów

W Warszawie nowe przepisy szczególnie dobrze widać na przykładzie automatycznych systemów RedLight. Za przejazd na czerwonym świetle taryfikator przewiduje 15 punktów karnych. To oznacza, iż początkujący kierowca znajdujący się w okresie próbnym może przekroczyć próg 12 punktów jednym wykroczeniem, bez jakiejkolwiek wcześniejszej historii mandatowej.

Skala automatycznego nadzoru nie jest mała. System na skrzyżowaniu al. Krakowskiej, Łopuszańskiej i Hynka zarejestrował w 2025 roku około 22 tys. naruszeń. Kierowca nie musi zostać zatrzymany przez patrol. Materiał trafia do CANARD, a procedura może rozpocząć się później. Dla osoby w okresie próbnym jeden taki przypadek, zakończony prawomocnym przypisaniem 15 punktów, oznacza już obowiązek praktycznego szkolenia.

Podobnie działa taryfikator przy bardzo dużych przekroczeniach prędkości. Jazda o ponad 70 km/h szybciej od limitu oznacza 15 punktów. Przekroczenie o 61-70 km/h to 14 punktów, a o 51-60 km/h – 13. Każdy z tych przypadków już po jednym wykroczeniu przekracza nową granicę 12 punktów.

Okres próbny trwa 2 lata, ale może przeciągnąć się o kolejne 2

Standardowy okres próbny dla osoby, która po raz pierwszy uzyska kategorię B po ukończeniu 18 lat, trwa 2 lata. o ile prawo jazdy uzyska osoba niepełnoletnia, okres próbny trwa 3 lata, ale nie dłużej niż do ukończenia 20. roku życia. W tym czasie obowiązuje również zasada 0,0 promila – początkujący kierowca nie może prowadzić po alkoholu ani po środkach działających podobnie.

Ustawa przewiduje jednak możliwość wydłużenia okresu próbnego o kolejne 2 lata. Stanie się tak, gdy kierowca popełni w tym czasie 2 wskazane w przepisach wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, potwierdzone prawomocnymi rozstrzygnięciami. o ile rozstrzygnięcia zapadną jeszcze w okresie próbnym, starosta przedłuży ten okres. o ile przynajmniej jedno stanie się prawomocne później, może zostać nałożony uzupełniający 2-letni okres próbny.

Katalog obejmuje między innymi spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu, jazdę po alkoholu, część poważnych wykroczeń wobec pieszych, rażące przekroczenia prędkości, niestosowanie się do pierwszeństwa, czerwonego światła oraz poleceń osób kierujących ruchem. Nie chodzi więc o 2 dowolne drobne mandaty za każde możliwe przewinienie, ale o wykroczenia wskazane w ustawie.

5 lat bez uprawnień za jazdę mimo zatrzymania prawa jazdy. Ta zmiana dotyczy wszystkich

Najostrzejszy element zmian nie jest ograniczony do młodych kierowców. Od 3 września znacznie poważniejsza jest sytuacja osoby, która prowadzi samochód mimo obowiązującej decyzji o czasowym zatrzymaniu prawa jazdy. o ile zostanie na tym przyłapana, starosta cofnie uprawnienia na okres 5 lat od dnia stwierdzenia takiego zdarzenia.

To duża zmiana względem wcześniejszego mechanizmu. Ministerstwo Sprawiedliwości wskazywało, iż dotychczas jazda mimo 3-miesięcznego zatrzymania prawa jazdy powodowała wydłużenie okresu zatrzymania o kolejne 3 miesiące. Nowe przepisy zastępują tę sankcję wieloletnim cofnięciem uprawnień. Po upływie 5 lat kierowca będzie musiał ponownie przejść procedurę uzyskania prawa jazdy, w tym zdać wymagany egzamin.

Ta regulacja może dotyczyć na przykład kierowcy, któremu zatrzymano prawo jazdy na 3 miesiące za przekroczenie prędkości o ponad 50 km/h w obszarze zabudowanym albo – po zmianach obowiązujących od marca – również na jednojezdniowej drodze dwukierunkowej poza obszarem zabudowanym. o ile mimo decyzji przez cały czas będzie prowadził i zostanie zatrzymany, konsekwencja przestaje być liczona w miesiącach.

Dlaczego przepisy zostały zaostrzone? Młodzi kierowcy mają najwyższy wskaźnik wypadków

Dane Komendy Głównej Policji pokazują, dlaczego ustawodawca zdecydował się na specjalny reżim dla początkujących. W 2025 roku kierowcy w wieku 18-24 lata spowodowali 2941 wypadków, w których zginęło 231 osób, a 3896 zostało rannych. Ta grupa miała najwyższy wskaźnik liczby wypadków na 10 tys. mieszkańców spośród wszystkich analizowanych grup wiekowych – 11,70.

Policja wskazuje również, iż 35,5 proc. wypadków powodowanych przez młodych kierowców wynikało z niedostosowania prędkości do warunków ruchu. Wypadki tej grupy odpowiadały za 15,3 proc. wszystkich zdarzeń spowodowanych z winy kierujących. Nowy okres próbny, szkolenie praktyczne po przekroczeniu 12 punktów i szybsza utrata uprawnień mają właśnie ograniczać zachowania wysokiego ryzyka w pierwszych latach samodzielnej jazdy.

Co zmieniło się od 3 września? Najważniejsze liczby

– 2 lata – standardowy okres próbny dla osoby, która po raz pierwszy uzyska kategorię B po ukończeniu 18 lat.

– 3 lata – okres próbny dla osoby, która uzyska prawo jazdy przed ukończeniem 18 lat, nie dłużej jednak niż do 20. urodzin.

– 0,0 promila – limit alkoholu dla kierowcy w okresie próbnym.

– ponad 12 punktów – obowiązek praktycznego szkolenia w ośrodku doskonalenia techniki jazdy.

– 1 godzina – czas trwania praktycznego szkolenia przewidziany w ustawie.

– 500 zł – maksymalna opłata za to szkolenie.

– ponad 20 punktów w pierwszym roku – cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami.

– 2 poważne wykroczenia wskazane w ustawie – możliwość przedłużenia okresu próbnego o kolejne 2 lata.

– 5 lat – okres cofnięcia uprawnień za prowadzenie pojazdu mimo obowiązującej decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.

Nowe przepisy są już obowiązującym prawem, a nie zapowiedzią. Dla osoby, która dopiero zdobywa kategorię B, jeden poważny błąd może dziś oznaczać nie tylko mandat. 15 punktów wystarczy do przekroczenia pierwszego progu, a przekroczenie 20 w pierwszym roku kończy się cofnięciem uprawnień. Od 3 września pierwsze lata za kierownicą są więc objęte znacznie surowszym systemem niż wcześniej.