Co drugi kierowca musi zapłacić mandat. Prawie 700 tysięcy kar

Największą część wykroczeń ujawnionych w 2025 r. zarejestrowały stacjonarne fotoradary. Według danych przywołanych przez Nomando było ich około 734,7 tys., a liczba mandatów związanych z tą kategorią wyniosła około 400,8 tys. W przypadku odcinkowych pomiarów prędkości urządzenia odnotowały około 470,4 tys. naruszeń, przy około 227,6 tys. wystawionych mandatów. Systemy RedLight zarejestrowały natomiast około 98,3 tys. naruszeń, a mandatów było około 53,1 tys.

Łącznie daje to około 1,307 mln zarejestrowanych naruszeń oraz 685 tys. mandatów. Oznacza to, iż stosunek liczby mandatów do liczby ujawnionych zdarzeń wynosił około 52 proc. Nie można jednak interpretować tej wartości jako informacji, iż konkretny kierowca ma niemal 50-procentową szansę na uniknięcie odpowiedzialności.

Statystyki obejmują bowiem zdarzenia rejestrowane i mandaty wystawiane w danym roku, a nie wyłącznie sprawy rozpoczęte oraz zakończone w tym samym okresie. Wykroczenie ujawnione pod koniec grudnia może zostać rozliczone już w kolejnym roku. Dodatkowo część postępowań wymaga ustalenia osoby prowadzącej pojazd, a niektóre sprawy trafiają do sądu.

Wezwanie z fotoradaru nie pozostało mandatem

To jedno z najważniejszych rozróżnień dla właściciela pojazdu. Korespondencja wysłana przez CANARD po zarejestrowaniu naruszenia służy przede wszystkim ustaleniu okoliczności zdarzenia i osoby kierującej samochodem.

GITD wyjaśnia, iż właściciel lub właściciel pojazdu otrzymujący taką korespondencję może zostać poproszony o wypełnienie odpowiedniego oświadczenia. Oficjalne formularze przewidują między innymi sytuację, w której adresat sam prowadził pojazd, wskazuje inną osobę, której powierzył samochód, albo nie wskazuje kierującego.

Dopiero dalszy przebieg postępowania może prowadzić do nałożenia mandatu. Dlatego otrzymanego pisma nie należy traktować ani jako automatycznie prawomocnej kary, ani jako korespondencji, którą można bez konsekwencji zignorować.

Mandat z CANARD a 60-dniowy termin

W przypadku wykroczenia stwierdzonego przy użyciu urządzenia rejestrującego zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Zgodnie z art. 97 k.p.w. mandat może zostać nałożony po przeprowadzeniu niezbędnych czynności wyjaśniających, o ile nie ma wątpliwości co do sprawcy.

Istotny jest przy tym termin dotyczący samego postępowania mandatowego. Przepisy przewidują, iż nałożenie grzywny w drodze mandatu nie może nastąpić po upływie 60 dni od dnia ustalenia sprawcy wykroczenia. Nie należy jednak mylić tego terminu z przedawnieniem całej odpowiedzialności za wykroczenie. Upływ 60 dni nie oznacza automatycznie, iż sprawa znika – może zostać skierowana na drogę sądową.

Osobne zasady dotyczą przedawnienia karalności wykroczenia. Kodeks wykroczeń przewiduje co do zasady roczny termin liczony od popełnienia czynu. o ile jednak w tym czasie zostanie wszczęte postępowanie, okres odpowiedzialności ulega wydłużeniu zgodnie z zasadami określonymi w art. 45 Kodeksu wykroczeń.

Niewskazanie kierującego może oznaczać osobną odpowiedzialność

Właściciel lub właściciel samochodu nie powinien zakładać, iż niewskazanie osoby prowadzącej pojazd jest prostą metodą pozwalającą uniknąć mandatu za przekroczenie prędkości. Art. 78 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym ustanawia obowiązek wskazania na żądanie uprawnionego organu osoby, której pojazd powierzono do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie.

Niewypełnienie tego obowiązku może zostać zakwalifikowane jako odrębne wykroczenie z art. 96 par. 3 Kodeksu wykroczeń. W postępowaniu mandatowym przepisy pozwalają w tego rodzaju sprawach na nałożenie grzywny do 8 tys. zł. W postępowaniu przed sądem górna granica grzywny za wykroczenie może sięgać 30 tys. zł.

Sytuacja prawna nie jest jednak całkowicie pozbawiona sporów. W 2026 r. uwagę prawników zwróciło rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w Katowicach z 2 marca, sygn. III W 500/25/SK. Sąd zajmował się kwestią uprawnień Głównego Inspektora Transportu Drogowego do występowania jako oskarżyciel w sprawie dotyczącej niewskazania kierującego. Według opisów orzeczenia sąd zakwestionował takie uprawnienie w rozpatrywanej sprawie.

Nie oznacza to jednak automatycznego wyłączenia odpowiedzialności wszystkich właścicieli pojazdów ani unieważnienia prowadzonych postępowań. Rzeczpospolita zwracała uwagę, iż orzecznictwo w tej kwestii nie jest jednolite, dlatego pojedynczego rozstrzygnięcia nie można traktować jako uniwersalnej podstawy do ignorowania wezwań GITD.

Odcinkowy pomiar prędkości z coraz większą liczbą naruszeń

Szczególnie gwałtownie rośnie znaczenie odcinkowych pomiarów prędkości. W 2025 r. urządzenia OPP zarejestrowały około 470,4 tys. przypadków przekroczenia limitu, wobec około 371,1 tys. rok wcześniej. Oznacza to wzrost o około 26,8 proc.

Jeszcze mocniej zwiększyła się liczba wystawianych mandatów. W 2025 r. było ich około 227,6 tys., czyli o ponad 60 proc. więcej niż rok wcześniej. W tym samym czasie liczba funkcjonujących urządzeń OPP wzrosła z 71 do 80.

Stacjonarne fotoradary przez cały czas odpowiadały jednak za największą liczbę zarejestrowanych wykroczeń – około 734,7 tys. w ciągu roku. Dane pokazują więc, iż automatyczny nadzór obejmuje coraz więcej miejsc i coraz większą część ruchu drogowego.

Pismo z CANARD wymaga reakcji kierowcy

Po otrzymaniu korespondencji najważniejsze jest ustalenie, jaki dokładnie dokument został doręczony, którego pojazdu i zdarzenia dotyczy oraz jakiego działania oczekuje organ. Znaczenie mają data, miejsce naruszenia, dane samochodu, wskazane urządzenie oraz termin wyznaczony na odpowiedź.

Właściciel powinien również ustalić, kto rzeczywiście korzystał z samochodu w chwili zarejestrowanego zdarzenia. Nie należy wskazywać przypadkowej osoby ani podawać nieprawdziwych informacji wyłącznie po to, by próbować uniknąć odpowiedzialności.

CANARD umożliwia przekazanie odpowiedzi nie tylko pocztą. GITD informuje również o możliwości wykorzystania elektronicznego Biura Obsługi Klienta eBOK CANARD. Inspekcja ostrzega jednocześnie przed fałszywymi wiadomościami SMS. Według oficjalnego komunikatu CANARD nie przesyła SMS-ów z linkami do opłacenia mandatów. Korespondencja dotycząca zarejestrowanych naruszeń prowadzona jest tradycyjnie albo za pośrednictwem eBOK.

Mandat z fotoradaru można odmówić przyjęcia

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia daje sprawcy prawo odmowy przyjęcia mandatu. Nie oznacza to jednak anulowania sprawy. Konsekwencją może być skierowanie jej do sądu, który samodzielnie oceni materiał dowodowy i rozstrzygnie kwestię odpowiedzialności.

Dlatego samo przekonanie kierowcy, iż zdjęcie jest niewyraźne albo iż urządzenie mogło działać nieprawidłowo, nie przesądza wyniku postępowania. o ile pojawiają się konkretne wątpliwości dotyczące pomiaru, danych pojazdu, oznaczenia miejsca, legalizacji urządzenia lub tożsamości sprawcy, mogą one mieć znaczenie, ale muszą zostać ocenione w odniesieniu do dokumentacji konkretnej sprawy.

Duża różnica między liczbą naruszeń rejestrowanych przez system CANARD a liczbą wystawionych mandatów wynika więc przede wszystkim z charakteru postępowania. Rejestracja zdarzenia przez urządzenie jest początkiem procedury, a nie jej końcem. Dopiero ustalenie osoby odpowiedzialnej oraz przeprowadzenie wymaganych prawem czynności pozwala zakończyć sprawę mandatem albo skierować ją na inną drogę.

Źródła

• Nomando – materiał bazowy, dane dotyczące liczby naruszeń i mandatów CANARD za 2025 r. oraz opis procedury.
• Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym – oficjalne wzory oświadczeń dla kierującego, właściciela wskazującego kierującego oraz właściciela niewskazującego kierującego.
• Elektroniczny Dziennik Ustaw – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, w tym zasady postępowania mandatowego, prawo odmowy przyjęcia mandatu i 60-dniowy termin od ustalenia sprawcy.
• Elektroniczny Dziennik Ustaw – przepisy dotyczące możliwości nałożenia w postępowaniu mandatowym grzywny do 8 tys. zł za czyn z art. 96 par. 3 Kodeksu wykroczeń.
• Rzeczpospolita – opis orzeczenia Sądu Okręgowego w Katowicach z 2 marca 2026 r., sygn. III W 500/25/SK, dotyczącego uprawnień GITD w sprawach o niewskazanie kierującego.
• Auto Świat – dane dotyczące liczby naruszeń i mandatów z fotoradarów oraz odcinkowych pomiarów prędkości w 2025 r.
• Główny Inspektorat Transportu Drogowego – zasady korespondencji CANARD i ostrzeżenie przed fałszywymi SMS-ami z linkami do płatności.