Są historie, o których przez dziesięciolecia milczano. Są również ludzie, którzy postanowili przywrócić je zbiorowej pamięci. 28 października 2026 roku przedstawiciele Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów w Przemyślu ponownie odwiedzili groby dwóch funkcjonariuszy przedwojennej Policji Państwowej, którzy oddali życie podczas wykonywania obowiązków służbowych. Bartosz Wardęga, Przewodniczący ZT NSZZP w Przemyślu, oraz Piotr Kogut, Wiceprzewodniczący Zarządu Terenowego, oddali hołd starszym posterunkowym Franciszkowi Nowakowskiemu i Janowi Gibczyńskiemu, spoczywającym na cmentarzu przy ulicy Słowackiego w Przemyślu. To kontynuacja wieloletnich działań NSZZ Policjantów na rzecz przywracania pamięci o zapomnianych bohaterach policyjnej służby.
Przed dniem Wszystkich Świętych pamiętamy o naszych poprzednikach
Zbliżające się uroczystości Wszystkich Świętych i Dnia Zadusznego są szczególnym czasem refleksji nad przemijaniem, poświęceniem i pamięcią o tych, którzy odeszli. Dla środowiska policyjnego to również okazja do wspomnienia funkcjonariuszy, którzy wypełnili rotę ślubowania do końca, oddając życie podczas służby na rzecz bezpieczeństwa obywateli. Podobnie jak w latach ubiegłych, 28 października 2026 roku Bartosz Wardęga i Piotr Kogut, reprezentujący Zarząd Terenowy NSZZ Policjantów w Przemyślu, odwiedzili zabytkowy cmentarz przy ulicy Słowackiego. To właśnie na tej nekropolii znajdują się groby dwóch policjantów Policji Państwowej, których tragiczne losy przez wiele dziesięcioleci pozostawały niemal całkowicie zapomniane. Coroczne odwiedziny są czymś więcej niż symbolicznym gestem. Stanowią wyraz szacunku wobec poprzedników, przypomnienie o wartościach policyjnej służby oraz kontynuację zobowiązania, które przemyscy związkowcy podjęli kilka lat temu - ocalić od zapomnienia historie funkcjonariuszy, którzy za bezpieczeństwo innych zapłacili najwyższą cenę.
Franciszek Nowakowski - tragiczna służba w okolicach Pikulic
Jednym z upamiętnianych funkcjonariuszy jest Franciszek Nowakowski, policjant przedwojennej Policji Państwowej. Jego historia sięga 5 grudnia 1924 roku. Tego dnia pożegnał się z żoną Marią i siedmiorgiem dzieci, wychodząc z domu do codziennej służby. Nie wiedział, że już nigdy do nich nie powróci. Podczas działań związanych z rozpracowywaniem grupy przestępczej grasującej w okolicach Pikulic został zamordowany przez bandytów. Jego śmierć wstrząsnęła mieszkańcami Przemyśla. Pogrzeb policjanta przerodził się w wielką manifestację sprzeciwu wobec przestępczości, która w tamtym czasie stanowiła poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa miasta i okolicznych miejscowości. O tragedii szeroko informowała lokalna prasa. W grudniowym wydaniu "Ziemi Przemyskiej" z 1924 roku wyrażono nadzieję, że państwo i społeczeństwo nie zapomną o osieroconej rodzinie policjanta. Niestety, historia pokazała, że pamięć o jego poświęceniu stopniowo zanikała. Dopiero po niemal stu latach, dzięki zaangażowaniu przemyskich związkowców, udało się ponownie przypomnieć mieszkańcom postać funkcjonariusza, który oddał życie podczas służby.
Jan Gibczyński - zginął w zasadzce na ambulans pocztowy
Drugim funkcjonariuszem spoczywającym na cmentarzu przy ulicy Słowackiego jest starszy posterunkowy Jan Gibczyński. Policjant zginął 27 lipca 1931 roku w Birczy, podczas napadu na ambulans pocztowy przewożący pieniądze. Funkcjonariusz poniósł śmierć z rąk bandytów w wyniku przygotowanej zasadzki. Podobnie jak w przypadku Franciszka Nowakowskiego, jego śmierć była dramatycznym świadectwem zagrożeń, z jakimi musieli mierzyć się policjanci w pierwszych dziesięcioleciach istnienia odrodzonego państwa polskiego. Był to okres, w którym Policja Państwowa budowała swoje struktury, a funkcjonariusze podejmowali działania na rzecz przywracania bezpieczeństwa i porządku publicznego w niepodległej Polsce. Historia Jana Gibczyńskiego również przez dziesięciolecia pozostawała poza szerszą świadomością współczesnego środowiska policyjnego. Dziś, dzięki podjętym działaniom, jego nazwisko ponownie zajmuje należne miejsce w historii przemyskiej Policji.
Od przypadkowej informacji do odnalezienia zapomnianych grobów
Historia przywracania pamięci o poległych policjantach rozpoczęła się od wiadomości przesłanej do Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów w Przemyślu. Jej autorem był Maciej Dziergas, członek śląskich struktur NSZZP i pasjonat historii, który przekazał wykaz funkcjonariuszy Policji Państwowej zamordowanych podczas wykonywania obowiązków służbowych. Uwagę przemyskich związkowców zwróciły trzy nazwiska związane z Przemyślem. Bartosz Wardęga wraz z zaangażowanymi w przedsięwzięcie funkcjonariuszami rozpoczął poszukiwania informacji o ich losach. Nie było to łatwe zadanie. Znaczna część dokumentacji przedwojennej Policji Państwowej została zniszczona podczas II wojny światowej. Poszukiwania prowadzono między innymi w Archiwum Państwowym w Przemyślu, a następnie w zachowanych numerach przedwojennej prasy lokalnej. To właśnie dawne artykuły prasowe pozwoliły odtworzyć tragiczne okoliczności śmierci funkcjonariuszy. Ostatecznie udało się odnaleźć groby Franciszka Nowakowskiego i Jana Gibczyńskiego na cmentarzu przy ulicy Słowackiego. Trzecim policjantem, którego historię przywrócono pamięci, był starszy posterunkowy Franciszek Dul, komendant posterunku w Bakończycach, zamordowany 23 czerwca 1924 roku podczas służby. W opublikowanych dotychczas materiałach historycznych jego miejsce pochówku pozostawało nieustalone. Praca przemyskich związkowców przyniosła również niezwykle istotny rezultat - nawiązanie kontaktu z potomkami poległych policjantów. Wśród odnalezionych członków rodziny Franciszka Nowakowskiego znaleźli się jego wnukowie, Adam i Jerzy. Udało się także dotrzeć do krewnych Jana Gibczyńskiego. Były to wzruszające spotkania, podczas których rodzinne wspomnienia połączyły się z odnalezionymi dokumentami i historią policyjnej służby. O działaniach przemyskiego NSZZP informowała również ogólnopolska "Gazeta Policyjna", publikując artykuł zatytułowany "Ocalić od zapomnienia".
Żywa lekcja historii dla młodzieży klas mundurowych
Jednym z najważniejszych elementów prowadzonej od lat inicjatywy jest jej wymiar edukacyjny. W poprzednich latach przedstawiciele Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów w Przemyślu wspólnie z funkcjonariuszami Komendy Miejskiej Policji organizowali spotkania na cmentarzu z uczniami klas mundurowych Zespołu Szkół Elektronicznych i Ogólnokształcących w Przemyślu, popularnego "Elektronika". Młodzież poznawała historie funkcjonariuszy Policji Państwowej, uczestniczyła w porządkowaniu ich nagrobków, zapalała znicze i oddawała hołd poległym policjantom. Ważnym elementem tych spotkań były opowieści Bartosza Wardęgi o przedwojennej Policji Państwowej, tragicznych losach funkcjonariuszy oraz wieloletnich poszukiwaniach ich miejsc spoczynku. Uczniowie przygotowywali również symboliczne znicze z napisem "Elektronik Pamięta", podkreślając swój udział w pielęgnowaniu lokalnego dziedzictwa. Dla młodych ludzi, z których część wiąże swoją przyszłość ze służbą w formacjach mundurowych, była to wyjątkowa lekcja historii i patriotyzmu. Bez szkolnych ławek i podręczników, za to w bezpośrednim kontakcie z miejscami, które przypominają o prawdziwych ludzkich losach. Takie spotkania pozwalają zrozumieć, że policyjny mundur oznacza nie tylko uprawnienia i obowiązki, ale przede wszystkim odpowiedzialność za bezpieczeństwo drugiego człowieka. Właśnie dlatego pamięć o poległych funkcjonariuszach powinna być przekazywana kolejnym pokoleniom - szczególnie młodym ludziom, którzy rozważają wstąpienie do policyjnej służby.
NSZZ Policjantów - pamięć o historii jest naszym zobowiązaniem
Działania podejmowane przez Zarząd Terenowy NSZZ Policjantów w Przemyślu są częścią szerszej aktywności naszego Związku na rzecz pielęgnowania historii i tradycji polskiej Policji. NSZZ Policjantów nie ogranicza swojej działalności wyłącznie do reprezentowania interesów zawodowych, prawnych i socjalnych funkcjonariuszy. Istotnym elementem naszej misji jest również przypominanie o poświęceniu poprzednich pokoleń policjantów i przywracanie pamięci o tych, których nazwiska przez dziesięciolecia pozostawały zapomniane. Warto przypomnieć, że w sierpniu 2025 roku Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów w Rzeszowie zorganizował I Policyjny Rajd Motocyklowy "Posterunek Pamięci", którego uczestnicy odwiedzili miejsca związane z historią poległych funkcjonariuszy. Jednym z punktów trasy był właśnie cmentarz przy ulicy Słowackiego w Przemyślu. Związkowcy angażują się również w uroczystości patriotyczne, upamiętnianie funkcjonariuszy zamordowanych w ramach Zbrodni Katyńskiej oraz współpracę ze środowiskami pielęgnującymi historię Policji Państwowej. Takie przedsięwzięcia przypominają, że współczesna Policja jest kontynuatorką tradycji formacji, której funkcjonariusze także przed stu laty podejmowali ogromne ryzyko, stojąc na straży bezpieczeństwa mieszkańców.
Pamięć, którą trzeba przekazywać dalej
Współczesne pokolenia policjantów służą w innych realiach niż funkcjonariusze przedwojennej Policji Państwowej. Zmieniły się przepisy, wyposażenie, metody działania i zagrożenia. Niezmienne pozostają jednak podstawowe wartości policyjnej służby - odpowiedzialność, odwaga, poświęcenie oraz gotowość do niesienia pomocy innym. Franciszek Nowakowski i Jan Gibczyński byli policjantami, którzy wykonywali swoje obowiązki w czasach wymagających szczególnej odwagi. Ich historie nie powinny pozostać jedynie zapisami w archiwalnych dokumentach. Dzięki zaangażowaniu przemyskich związkowców nazwiska te ponownie są obecne w świadomości lokalnego środowiska policyjnego, a pamięć o ich poświęceniu przekazywana jest kolejnym pokoleniom. Coroczne odwiedziny na cmentarzu przy ulicy Słowackiego są potwierdzeniem, że podjęte przed laty działania nie były jednorazową inicjatywą. Zarząd Terenowy NSZZ Policjantów w Przemyślu konsekwentnie realizuje zobowiązanie wobec tych, którzy sami nie mogą już upomnieć się o należną im pamięć. Bo policyjna służba nie kończy się w historii wraz z ostatnim dniem życia funkcjonariusza. Pozostaje w pamięci jego rodziny, współpracowników i kolejnych pokoleń policjantów.
Pamiętamy o naszych poprzednikach. Cześć Ich Pamięci!
Biuro Prasowe ZW NSZZ Policjantów w Rzeszowie
English (US) · 
Polish (PL) · 
Russian (RU) ·