Urząd skarbowy skontroluje osoby, które wysłały taki przelew. Wystarczy mała kwota

Większość Polaków słyszała o progu 15 000 euro, powyżej którego bank automatycznie zgłasza transakcję do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej. Mało kto wie, iż poniżej tego progu bank też może zgłosić przelew do GIIF. Bez żadnego limitu kwotowego. Wystarczy, iż transakcja wygląda podejrzanie. Co to oznacza w praktyce i jakie konkretne przelewy trafiają na radar fiskusa?

Banknoty 100 i 200 zł. | Fot. Warszawa w Pigułce.

Dwa różne obowiązki banku – i tylko jeden zna próg kwotowy

Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. 2025 poz. 644 t.j.) nakłada na banki 2 odrębne obowiązki, które często są mylone.

Pierwszy to obowiązek rejestracji każdej transakcji powyżej równowartości 15 000 euro – niezależnie od jej charakteru, tytułu i tego, czy cokolwiek wzbudza podejrzenia (art. 72 ustawy). Czerwiec 2026 roku: próg ten w przeliczeniu na złote wynosi ok. 65-70 tys. zł zależnie od kursu w dniu transakcji. Część banków stosuje we własnych politykach wewnętrznych niższy limit – np. 10 000 euro (ok. 43-45 tys. zł) – i raportuje już od tej kwoty.

Drugi obowiązek nie ma progu kwotowego. Zgodnie z art. 74 tej samej ustawy bank ma obowiązek niezwłocznego zgłoszenia do GIIF każdej transakcji, którą uzna za podejrzaną – bez względu na jej wartość. Przelew na 200 zł może trafić do GIIF, jeżeli wpisuje się w schemat, który algorytm bankowy lub analityk AML oceni jako potencjalnie powiązany z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu.

To rozróżnienie jest kluczowe. Próg 15 000 euro chroni wyłącznie przed automatycznym zgłoszeniem ze względu na kwotę. Nie chroni przed zgłoszeniem ze względu na charakter transakcji.

Jakie wzorce transakcji bank rozpoznaje jako podejrzane

Systemy AML (Anti-Money Laundering) stosowane przez polskie banki nie patrzą tylko na kwotę. Analizują kontekst: historię rachunku, regularność transakcji, źródło środków, relację między nadawcą a odbiorcą i tytuł przelewu. Wzorce, które podnoszą poziom podejrzaności transakcji:

Smurfing – rozbijanie dużej kwoty na mniejsze wpłaty. Kilka przelewów po 4 000-5 000 zł, wpłacanych tego samego dnia lub w krótkich odstępach czasu przez tę samą osobę lub powiązane konta, może być zakwalifikowane jako próba obejścia progu 15 000 euro. Bank raportuje taki wzorzec choćby jeżeli żadna pojedyncza transakcja progu nie przekracza.

Nagły wpływ dużej gotówki na konto bez historii przychodów. Rachunek, na którym przez 6 miesięcy pojawiały się wyłącznie wpływy z tytułu wynagrodzenia, nagle przyjmuje przelew na 15 000 zł z nieopisanego tytułu od nieznanego nadawcy. Algorytm to zauważy.

Regularne przelewy o identycznej kwocie do różnych odbiorców. Wzorzec typowy dla wypłat za nieopodatkowaną pracę lub dystrybucji środków z nielegalnych źródeł. Bank nie wie z góry, która interpretacja jest adekwatna – i zgłasza.

Przelewy w nieregularnych porach lub do odbiorców z niezgodnymi danymi. Niezgodność między nazwą odbiorcy a numerem rachunku, przelewy nocne do podmiotów z zagranicy, transakcje do kont zarejestrowanych w krajach o podwyższonym ryzyku AML – każdy z tych elementów może uruchomić alert.

5 konkretnych tytułów przelewów, które trafiają na radar fiskusa

1. „Pożyczka” – choćby między osobami z rodziny. Pożyczka od osoby fizycznej powyżej 1 000 zł podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych (PCC) w wysokości 0,5 proc. wartości – na podstawie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. 2024 poz. 295 t.j.). Obowiązek podatkowy ciąży na pożyczkobiorcy i powstaje z chwilą zawarcia umowy, nie przelewu. Przelew z tytułem „pożyczka” bez złożenia deklaracji PCC-3 w urzędzie skarbowym w ciągu 14 dni to wykroczenie skarbowe. Przelew z tytułem „pożyczka” widziany przez system analityczny KAS generuje automatyczne zapytanie – czy deklaracja PCC-3 została złożona.

2. „Darowizna” – i nieznajomość kwot wolnych od podatku. Darowizna między osobami spoza najbliższej rodziny podlega podatkowi od spadków i darowizn (Dz.U. 2024 poz. 1837 t.j.) powyżej kwot wolnych, które zależą od grupy podatkowej. Tytuł „darowizna” na przelewie bez złożenia SD-Z2 lub zeznania SD-3 to potencjalny problem. Fiskus widzi przychód, nie widzi deklaracji – i wszczyna postępowanie.

3. Wpływy z platform sprzedażowych – Vinted, OLX, Allegro, Airbnb. Od 2023 roku platformy handlowe raportują do administracji skarbowej dane sprzedawców, którzy przekroczyli 30 transakcji lub 2 000 euro sprzedaży rocznie (dyrektywa DAC7). KAS łączy te dane z historią rachunku bankowego. Regularne wpływy ze sprzedaży ubrań, elektroniki lub wynajmu pokoju bez rozliczenia PIT stają się widoczne w systemie choćby jeżeli kwoty są małe.

4. Przelewy powiązane z kryptowalutami. Wpłaty ze zidentyfikowanych giełd kryptowalutowych lub wypłaty na takie giełdy są flagowane przez banki ze względu na trudność identyfikacji źródła środków. Zyski z kryptowalut podlegają podatkowi dochodowemu (PIT) – brak rozliczenia przy widocznych wpływach z giełdy to pewne zainteresowanie KAS.

5. Przelew z tytułem „zwrot” lub bez tytułu między nieznanymi kontami. Regularne przelewy na okrągłe kwoty między kontami bez opisanego tytułu lub z lakonicznym „zwrot” interpretowane są przez systemy AML jako potencjalne rozliczenie szarej strefy. Brak historii relacji między stronami i powtarzalność wzorca uruchamiają zgłoszenie.

Nowe narzędzia KAS od 2026 roku – banki, karty i jeden system

Od 1 stycznia 2026 roku Krajowa Administracja Skarbowa dostała nowe źródło danych: banki i operatorzy kart płatniczych przekazują do KAS informacje o transakcjach kartami powyżej określonego progu kwotowego – dotyczy to kart debetowych, kredytowych, przedpłaconych i wirtualnych.

Ważne zastrzeżenie: pod koniec 2025 roku w polskich mediach rozeszły się nieprawdziwe informacje, jakoby od 2026 roku wszystkie transakcje kartami osób prywatnych powyżej 25 000 euro rocznie będą automatycznie raportowane. Ministerstwo Finansów te doniesienia zdementowało. Realia są inne – dane trafiają do KAS w zakresie określonym przepisami, a celem jest analityka ryzyka, nie masowa inwigilacja drobnych transakcji.

Realną zmianą od 2026 roku jest natomiast integracja danych. KAS łączy teraz w jednym systemie analitycznym informacje z JPK, KSeF, rejestrów VAT i danych bankowych. Oznacza to, iż niespójność między deklarowanymi przychodami a przelewami na rachunku bankowym jest wykrywana szybciej i bez manualnego sprawdzania – automatycznie, jako wynik algorytmu scoringowego.

Co bank może zrobić z przelewem? Trzy poziomy reakcji

Wbrew powszechnemu przekonaniu bank w pierwszej kolejności nie „zatrzymuje” przelewu – rejestruje lub zgłasza transakcję do GIIF. Zatrzymanie środków jest możliwe, ale stosowane w poważniejszych przypadkach.

Trzy poziomy reakcji banku, od najłagodniejszej do najpoważniejszej:

Rejestracja. Transakcja powyżej 15 000 euro trafia do rejestru banku i jest przekazywana do GIIF w ramach rutynowego raportowania. Właściciel rachunku nie jest o tym informowany. Rejestracja sama w sobie nie oznacza kontroli skarbowej – GIIF analizuje dane i przekazuje sprawę do KAS tylko gdy uzna to za uzasadnione.

Zgłoszenie podejrzanej transakcji (STR – Suspicious Transaction Report). Bank zgłasza transakcję do GIIF jako podejrzaną – bez limitu kwotowego. GIIF ma 24 godziny na decyzję, czy zablokować środki. Właściciel rachunku nie jest informowany o zgłoszeniu – prawo wprost zakazuje bankowi ujawniania faktu złożenia STR (art. 54 ustawy AML, tzw. tipping-off).

Blokada rachunku. Na wniosek GIIF lub prokuratury bank może zablokować rachunek na 96 godzin, z możliwością przedłużenia przez sąd do 6 miesięcy (art. 86 ustawy AML). Właściciel jest informowany o blokadzie, ale nie zawsze o jej przyczynie.

Warszawa: największa liczba kontroli KAS w kraju i nowe biuro analityczne

Warszawa skupia największą w Polsce koncentrację podmiotów objętych szczególnym nadzorem AML – banki, kantory, domy maklerskie, firmy leasingowe, kancelarie notarialne i prawne, biura rachunkowe. Wszystkie są instytucjami obowiązanymi w rozumieniu ustawy AML i wszystkie raportują transakcje do GIIF.

Warszawski Urząd Skarbowy Warszawa-Wola prowadzi największą w kraju liczbę postępowań podatkowych związanych z nieujawnionymi źródłami przychodów. To tu trafia nieproporcjonalnie duża część spraw przekazanych przez GIIF do dalszego postępowania – efekt koncentracji kapitału i aktywności gospodarczej w stolicy.

Nowe narzędzia analityczne KAS wdrożone od 2026 roku są testowane przede wszystkim na danych z największych ośrodków miejskich. Warszawa, jako rynek z największą liczbą transakcji bezgotówkowych i przelewów na osobę, jest naturalnym środowiskiem dla uczenia maszynowego systemów scoringowych fiskusa.

Co to oznacza dla Ciebie? Przelewy bez ryzyka i te, które warto przemyśleć

• Pożyczasz pieniądze znajomemu lub rodzinie? Kwota powyżej 1 000 zł wymaga złożenia deklaracji PCC-3 przez pożyczkobiorcę w urzędzie skarbowym w ciągu 14 dni od zawarcia umowy. Stawka podatku: 0,5 proc. wartości pożyczki. Brak deklaracji przy tytule „pożyczka” widocznym w historii rachunku to pewne zainteresowanie KAS przy ewentualnej kontroli.
• Wysyłasz darowiznę przelewem? Sprawdź, do której grupy podatkowej należy obdarowany i czy nie przekraczasz kwoty wolnej. Dla najbliższej rodziny (małżonek, dzieci, rodzice, rodzeństwo, ojczym, macocha) obowiązuje zwolnienie przy złożeniu SD-Z2 do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy. Poza tym kręgiem darowizna może podlegać opodatkowaniu. Aktualne kwoty wolne i stawki sprawdź na podatki.gov.pl.
• Sprzedajesz regularnie na Vinted, OLX lub Allegro? jeżeli w ciągu roku przekroczysz 30 transakcji lub 2 000 euro sprzedaży, platforma ma obowiązek zgłosić Cię do KAS. Sprawdź czy powinieneś rozliczyć dochody z tytułu sprzedaży w PIT – jeżeli sprzedajesz rzeczy używane nabyte na własne potrzeby, zwykle bez podatku, ale reguły są złożone.
• Zarabiasz na kryptowalutach? Zyski z obrotu kryptowalutami podlegają PIT w Polsce. Wpływy z giełd kryptowalutowych na rachunek bankowy są widoczne dla KAS. Rozlicz je w PIT-38 – brak rozliczenia przy widocznym wpływie to prosta droga do postępowania podatkowego.
• Nie dziel celowo dużej kwoty na mniejsze przelewy. Rozbijanie kwoty na kilka przelewów, by uniknąć progu raportowania, jest przestępstwem zwanym smuringiem – i jest wykrywane przez algorytmy bankowe choćby gdy żadna pojedyncza transakcja progu nie przekracza.
• Podawaj rzetelny tytuł przelewu. „Zwrot”, „dla Ciebie” lub brak tytułu przy regularnych przelewach to czerwona flaga dla systemów AML. Konkretny, prawdziwy tytuł nie tylko ułatwia życie bankowi, ale chroni Cię przy ewentualnym pytaniu ze strony fiskusa – dlaczego pieniądze zmieniały właściciela.
• Zgłoszenie do GIIF to nie to samo co kontrola skarbowa. GIIF analizuje zgłoszenia i przekazuje sprawę do KAS tylko gdy uzna to za uzasadnione. Sama rejestracja transakcji powyżej 15 000 euro nie oznacza automatycznej kontroli – jeżeli Twoje finanse są transparentne i opodatkowane, możesz spać spokojnie.