Czy fotoradar robi zdjęcie z tyłu? Wielu kierowców wciąż się myli

To oznacza, iż popularna zasada „fotoradar fotografuje tylko z przodu” nie jest uniwersalna.

Czy fotoradar robi zdjęcie z tyłu?

Odpowiedź brzmi: może, ale zależy to od rodzaju urządzenia, sposobu jego instalacji i konfiguracji konkretnego punktu pomiarowego. Nie istnieje jedna zasada, zgodnie z którą wszystkie fotoradary w Polsce wykonują zdjęcia wyłącznie nadjeżdżającym pojazdom.

W przypadku fotografii wykonanej od przodu materiał dowodowy może zawierać zarówno tablicę rejestracyjną, jak i wizerunek osoby kierującej. o ile pojazd zostanie zarejestrowany od tyłu, najważniejsze znaczenie ma numer rejestracyjny. Na jego podstawie CANARD może ustalić właściciela lub posiadacza samochodu w Centralnej Ewidencji Pojazdów i rozpocząć czynności zmierzające do ustalenia osoby, która prowadziła pojazd w chwili wykroczenia.

Prawo o ruchu drogowym wprost pozwala Inspekcji Transportu Drogowego przetwarzać obraz pojazdu, numer rejestracyjny, datę, godzinę i miejsce naruszenia, rodzaj wykroczenia oraz numer identyfikacyjny urządzenia rejestrującego. Wizerunek kierowcy jest jednym z elementów materiału, ale tylko wtedy, gdy został faktycznie zarejestrowany. Sam brak zdjęcia twarzy nie powoduje więc automatycznie, iż materiał z fotoradaru staje się bezużyteczny.

Nowoczesne fotoradary kontrolujące oba kierunki

Możliwości techniczne współczesnych systemów są znacznie większe niż kilkanaście lat temu. Dobrym przykładem jest TraffiStar SR390, którego kolejne egzemplarze trafiają do systemu CANARD. Producent urządzenia, Jenoptik, wskazuje, iż system może jednocześnie wykrywać naruszenia prędkości w obu kierunkach ruchu i na kilku pasach.

W 2025 roku CANARD podpisał umowy na dostawę i montaż 70 nowych urządzeń TraffiStar SR390 przy drogach krajowych. Wartość kontraktów wyniosła 16 789 500 zł, a koszt instalacji jednego urządzenia określono na blisko 240 tys. zł. Wcześniej w systemie działały już m.in. MultaRadar CD oraz MESTA Fusion RN.

Nowe konstrukcje potrafią automatycznie odczytywać tablice rejestracyjne, identyfikować kategorię pojazdu, obserwować kilka pasów oraz przypisywać do konkretnego samochodu informacje o prędkości, zajmowanym pasie, obowiązującym ograniczeniu, czasie i miejscu wykroczenia. Tym samym nie należy zakładać, iż po przejechaniu obok masztu samochód automatycznie znalazł się poza możliwościami systemu.

545 fotoradarów CANARD na polskich drogach

Skala automatycznego nadzoru nad ruchem drogowym systematycznie rośnie. Według aktualnych danych CANARD system obejmuje 545 fotoradarów, 36 mobilnych urządzeń rejestrujących oraz 116 urządzeń odcinkowego pomiaru prędkości. Do tego dochodzą systemy rejestrujące przejazd na czerwonym świetle na 60 skrzyżowaniach oraz na 10 przejazdach kolejowo-drogowych.

Jeszcze w 2025 roku GITD wykorzystywał 487 urządzeń punktowego pomiaru prędkości. Rozbudowa infrastruktury oznacza więc wyraźny wzrost liczby punktów objętych automatyczną kontrolą.

Nowe urządzenia są lokalizowane przede wszystkim tam, gdzie analiza bezpieczeństwa wykazuje podwyższone ryzyko zdarzeń drogowych. CANARD podkreśla, iż miejsca instalacji wybierane są przy uwzględnieniu m.in. liczby i charakteru wypadków oraz uwarunkowań technicznych konkretnego odcinka drogi.

Czy fotoradar zrobi zdjęcie przy 51 km/h?

To kolejny mit wymagający wyjaśnienia. Kierowca jadący 51 km/h w miejscu z ograniczeniem do 50 km/h formalnie przekracza dopuszczalną prędkość, ale nie oznacza to, iż fotoradar CANARD wykona zdjęcie i zostanie wszczęta procedura mandatowa.

Zgodnie ze stanowiskiem Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego przedstawionym Rzecznikowi Praw Obywatelskich w praktyce stosowana jest zasada wynikająca z Prawa o ruchu drogowym, uwzględniająca możliwość błędu kierowcy do 10 km/h włącznie. Przy ograniczeniu do 50 km/h próg wyzwolenia urządzenia nie powinien zatem zostać ustawiony niżej niż 61 km/h. Może natomiast zostać ustawiony wyżej.

Oznacza to, iż rozpowszechnione twierdzenie, iż już przekroczenie ograniczenia o 1 km/h może uruchomić fotoradar CANARD, nie odpowiada praktyce stosowanej przez GITD.

Błysk fotoradaru nie zawsze rozstrzyga sprawę

Równie nieprecyzyjne jest przekonanie, iż zauważony błysk urządzenia automatycznie oznacza mandat. Ostateczna procedura nie opiera się na samym fakcie wykonania fotografii. Zarejestrowany materiał musi zostać zweryfikowany i przypisany do konkretnego naruszenia oraz pojazdu.

Nowoczesne systemy mogą również pracować bez charakterystycznego dla starszych urządzeń, łatwo zauważalnego błysku. Kamery i układy doświetlające są przystosowane do pracy nocą oraz przy ograniczonej widoczności. Brak widocznego błysku nie daje więc podstaw do stwierdzenia, iż pomiar nie został wykonany.

Co znajduje się na zdjęciu z fotoradaru?

Zakres danych gromadzonych przez GITD określa Prawo o ruchu drogowym. Rejestrowany jest przede wszystkim obraz pojazdu, a jeżeli pozwala na to ujęcie, także wizerunek kierującego. System przetwarza również numer rejestracyjny pojazdu, datę, czas i miejsce naruszenia, rodzaj wykroczenia oraz numer identyfikacyjny urządzenia.

W przypadku nowoczesnych fotoradarów materiał może dodatkowo umożliwiać jednoznaczne przyporządkowanie prędkości do konkretnego samochodu choćby wtedy, gdy w tym samym czasie kontrolowany jest ruch na kilku pasach. Jest to jedna z głównych różnic między współczesnymi urządzeniami a starszymi konstrukcjami.

Zdjęcie z tyłu a ustalenie kierowcy

Brak widocznej twarzy kierującego nie zamyka postępowania. Po weryfikacji materiału CANARD korzysta z danych Centralnej Ewidencji Pojazdów, aby ustalić właściciela samochodu. Następnie może zostać do niego skierowane wezwanie dotyczące osoby prowadzącej pojazd.

Właściciel lub właściciel samochodu może wskazać siebie jako kierującego, wskazać inną osobę, której powierzył pojazd, albo odmówić wskazania kierującego. Każdy z tych wariantów uruchamia dalszą procedurę przewidzianą w przepisach.

Właśnie dlatego zdjęcie wykonane z tyłu może stanowić podstawę rozpoczęcia sprawy. Numer rejestracyjny pozwala ustalić właściciela pojazdu, natomiast ustalenie kierującego może następować już na dalszym etapie.

Mandat z fotoradaru i termin 60 dni

Wokół terminu przesyłania mandatów funkcjonuje szczególnie dużo nieprecyzyjnych informacji. Nie można przyjąć prostej zasady, zgodnie z którą GITD ma 180 dni od momentu wykonania zdjęcia na przesłanie mandatu.

CANARD wyjaśnia, iż w przypadku naruszenia przepisów ruchu drogowego zarejestrowanego przez urządzenie GITD nałożenie grzywny w drodze mandatu karnego musi nastąpić do 60 dni od dnia, w którym sprawca wyraził zgodę na przyjęcie mandatu.

Wcześniej prowadzona jest jednak procedura identyfikacyjna. Po zweryfikowaniu materiału dowodowego CANARD ustala właściciela pojazdu na podstawie danych CEP i przesyła wezwanie dotyczące wskazania kierującego. Dopiero odpowiedź oraz ustalenie sprawcy umożliwiają przejście do kolejnego etapu postępowania.

Dlatego nie ma jednego ustawowego terminu typu „mandat zawsze przyjdzie po dwóch tygodniach” albo „po 180 dniach sprawa znika”. Czas otrzymania pierwszego pisma zależy m.in. od tempa analizy materiału oraz przebiegu czynności wyjaśniających.

Fotoradar po minięciu urządzenia przez cały czas może kontrolować

Założenie, iż po przejechaniu obok fotoradaru można natychmiast przyspieszyć, może być błędne. Współczesne systemy mogą mierzyć ruch w obu kierunkach, a ich możliwości zależą od urządzenia oraz sposobu jego skonfigurowania w konkretnej lokalizacji.

TraffiStar SR390, który jest w tej chwili wdrażany w większej liczbie lokalizacji w Polsce, zgodnie ze specyfikacją producenta może kontrolować ruch w obu kierunkach i na kilku pasach jednocześnie. Podobnie rozbudowane funkcje mają inne urządzenia nowej generacji stosowane w systemach nadzoru drogowego.

Najbezpieczniejszym założeniem dla kierowcy jest więc traktowanie ograniczenia prędkości jako obowiązującego na całym odcinku drogi, a nie wyłącznie w bezpośrednim sąsiedztwie żółtego masztu.

Źródła:

1. Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym, „Kim jesteśmy i co robimy” – aktualne dane o 545 fotoradarach, 36 urządzeniach mobilnych i 116 systemach odcinkowego pomiaru prędkości.
2. Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym, „Jak działamy” – informacje o funkcjonowaniu sieci fotoradarów i zasadach wyboru lokalizacji.
3. Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym, informacje o rozbudowie systemu – MultaRadar CD, MESTA Fusion RN i TraffiStar SR390.
4. Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym, informacja o zakupie 70 urządzeń TraffiStar SR390.
5. Jenoptik, specyfikacja systemów TraffiStar SR290 i TraffiStar SR390 – kontrola wielu pasów oraz ruchu w obu kierunkach.
6. Prawo o ruchu drogowym, art. 129g – zakres danych rejestrowanych i przetwarzanych przez Inspekcję Transportu Drogowego.
7. CANARD, „Procedura” – zasady ustalania właściciela i kierującego pojazdem oraz dalszego postępowania.
8. CANARD, „Pytania i odpowiedzi” – termin nałożenia mandatu po wyrażeniu zgody przez sprawcę.
9. Rzecznik Praw Obywatelskich, odpowiedź Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego dotycząca progów uruchomienia fotoradarów i tolerancji 10 km/h.
10. CANARD, materiały dotyczące działalności w 2025 roku – liczba urządzeń wykorzystywanych przez GITD.