Gotówka w domu to dopiero początek. Tak zabezpieczysz majątek na czas poważnego kryzysu

Kryzys nie musi oznaczać wojny ani załamania systemu finansowego. Wystarczy dłuższa awaria prądu, powódź, pożar, cyberatak lub utrata dostępu do bankowości, aby rodzina przez pewien czas nie mogła skorzystać ze swoich pieniędzy albo udowodnić, co do niej należy. Dlatego majątku nie chroni się jednym sejfem czy pojedynczą lokatą. Najskuteczniejsza jest ochrona warstwowa.

Fot. Shutterstock / Warszawa w Pigułce

Podstawowa zasada brzmi: nie przechowuj wszystkich pieniędzy, dokumentów i sposobów płatności w jednym miejscu. Jednocześnie nie warto działać pod wpływem strachu. Masowe wypłacanie oszczędności z banku, kupowanie przypadkowych inwestycji czy przechowywanie całego majątku w gotówce może narazić właściciela na większe straty niż sam kryzys.

Przygotuj gotówkę, ale nie wypłacaj wszystkich oszczędności

Oficjalny „Poradnik bezpieczeństwa” zaleca posiadanie gotówki w różnych nominałach. Powód jest praktyczny: podczas awarii prądu lub sieci mogą nie działać terminale, bankomaty, płatności telefonem ani bankowość internetowa.

W domu warto przechowywać kwotę wystarczającą na kilka dni podstawowych zakupów, takich jak żywność, woda, leki, paliwo czy transport. Powinny to być przede wszystkim mniejsze banknoty, ponieważ sprzedawcy mogą mieć problem z wydawaniem reszty.

Nie ma jednej adekwatnej sumy dla wszystkich. Jej wysokość zależy od liczby domowników, miejsca zamieszkania i codziennych wydatków. Nie należy jednak przechowywać w mieszkaniu całych oszczędności. Gotówka może zostać skradziona, zniszczona podczas pożaru albo stracić wartość wskutek inflacji.

Sprawdź, ile pieniędzy w banku chroni BFG

Pieniądze zgromadzone w bankach nie pozostają bez ochrony. Bankowy Fundusz Gwarancyjny zabezpiecza depozyty do równowartości 100 tys. euro. Co ważne, limit dotyczy łącznej wartości wszystkich objętych gwarancją środków jednej osoby w danym banku lub kasie, a nie każdego rachunku osobno.

Jeżeli ktoś posiada oszczędności przekraczające ten limit, może rozważyć rozłożenie ich pomiędzy różne instytucje objęte adekwatnymi systemami gwarantowania. Trzeba jednak wcześniej sprawdzić, czy marki, pod którymi działają rachunki, nie należą w rzeczywistości do tego samego banku.

Oddziały banków z innych państw Unii Europejskiej działające w Polsce mogą podlegać systemowi gwarantowania kraju, w którym bank ma siedzibę, a nie polskiemu BFG.

Nie opieraj bezpieczeństwa na jednej karcie i jednym koncie

W codziennym życiu jedno konto wydaje się wygodne. Podczas awarii technicznej, blokady karty albo ataku na rachunek staje się jednak pojedynczym punktem awarii.

Rozsądnym zabezpieczeniem może być:

• posiadanie drugiego sposobu płatności;
• przechowywanie kart oddzielnie;
• utrzymywanie niewielkiej rezerwy na osobnym rachunku;
• zapisanie numerów potrzebnych do zastrzeżenia kart;
• upewnienie się, iż współmałżonek wie, gdzie znajdują się ważne dokumenty i jak postępować w nagłej sytuacji.

Nie należy natomiast przekazywać drugiej osobie własnych haseł, kodów PIN ani danych logowania. Dostęp do wspólnych pieniędzy lepiej uregulować dzięki wspólnego rachunku, pełnomocnictwa lub innych legalnych rozwiązań oferowanych przez bank.

Zrób awaryjny katalog majątku

Po pożarze, zalaniu albo włamaniu właściciel musi zwykle wykazać, jakie przedmioty posiadał i jaką miały wartość. Dlatego warto przygotować fotograficzną dokumentację mieszkania, sprzętów, biżuterii oraz innych wartościowych rzeczy.

W zabezpieczonym katalogu powinny znaleźć się:

• zdjęcia wyposażenia poszczególnych pomieszczeń;
• numery seryjne urządzeń;
• faktury, paragony i umowy;
• akty notarialne oraz dokumenty pojazdów;
• polisy ubezpieczeniowe;
• zestawienie rachunków, kredytów i zobowiązań;
• dane kontaktowe do banku, ubezpieczyciela oraz administratora budynku.

Kopie należy przechowywać niezależnie od oryginałów, na przykład na zaszyfrowanym nośniku oraz w odpowiednio zabezpieczonej przestrzeni internetowej. Sam pendrive leżący obok komputera nie wystarczy — podczas pożaru lub kradzieży oba urządzenia mogą zniknąć jednocześnie.

Sprawdź polisę, zanim wydarzy się szkoda

Samo posiadanie ubezpieczenia domu lub mieszkania nie oznacza jeszcze, iż każda strata zostanie pokryta. Trzeba sprawdzić zakres ochrony, wyłączenia odpowiedzialności, wysokość sum ubezpieczenia oraz zasady zabezpieczenia nieruchomości.

Rzecznik Finansowy zwraca uwagę, iż polisę należy dopasować do rzeczywistej wartości majątku i dokładnie sprawdzić, jakie zdarzenia obejmuje umowa. Zbyt niska suma ubezpieczenia może sprawić, iż pieniądze nie wystarczą na odtworzenie zniszczonego mienia.

Szczególnej uwagi wymagają:

• powódź i zalanie;
• pożar oraz przepięcia;
• kradzież z włamaniem;
• szkody wyrządzone osobom trzecim;
• wyposażenie znajdujące się w piwnicy, garażu lub budynku gospodarczym;
• koszt uprzątnięcia pozostałości po szkodzie;
• assistance, czyli doraźna pomoc fachowców.

Po remoncie lub zakupie drogiego wyposażenia warto zaktualizować wartość ubezpieczonego majątku. Polisa zawarta kilka lat wcześniej może nie odpowiadać obecnym kosztom odbudowy i zakupu sprzętów.

Najgroźniejszy napad może odbyć się przez telefon

W czasie niepewności rośnie liczba fałszywych zbiórek, ofert „bezpiecznych inwestycji”, wiadomości o rzekomej blokadzie konta oraz telefonów od osób podszywających się pod pracowników banku lub służby.

Oszuści często próbują wywołać presję czasu. Informują o zagrożeniu pieniędzy, każą zainstalować aplikację albo przelać środki na „konto techniczne”. Prawdziwy bank nie powinien wymagać przekazania hasła, kodu PIN, pełnego kodu autoryzacyjnego ani instalowania programu do zdalnego sterowania telefonem.

Do ochrony kont warto stosować różne, silne hasła oraz uwierzytelnianie dwuskładnikowe. Takie rozwiązanie zalecają instytucje nadzorujące rynek finansowy.

Dodatkowo należy:

• ustawić limity przelewów i płatności;
• włączyć powiadomienia o transakcjach;
• aktualizować telefon i aplikację bankową;
• nie logować się przez link otrzymany w SMS-ie;
• każdą podejrzaną informację potwierdzać samodzielnie, dzwoniąc na oficjalny numer banku.

Majątek może zostać zablokowany także po śmierci właściciela

Ochrona majątku obejmuje również przygotowanie rodziny na chorobę, utratę przytomności lub śmierć jednego z domowników. Bliscy powinni wiedzieć, w których instytucjach znajdują się rachunki, polisy, kredyty i dokumenty. Nie muszą znać sald ani haseł — wystarczy uporządkowana lista instytucji i umów.

Warto rozważyć sporządzenie testamentu oraz sprawdzić w banku możliwość złożenia dyspozycji wkładem na wypadek śmierci. jeżeli sytuacja rodzinna lub majątkowa jest skomplikowana, rozwiązania należy skonsultować z notariuszem albo prawnikiem. Szczególnego uporządkowania wymagają wspólne nieruchomości, działalność gospodarcza, kredyty oraz majątek znajdujący się za granicą.

Ostrożnie ze złotem, walutami i „pewnymi inwestycjami”

W czasach kryzysu gwałtownie pojawiają się oferty aktywów reklamowanych jako całkowicie bezpieczne. W praktyce żadna inwestycja nie jest pozbawiona ryzyka.

Zakup walut, złota, obligacji czy innych instrumentów może być częścią długoterminowego planu, ale nie powinien wynikać z jednego alarmistycznego nagłówka. Przed podjęciem decyzji trzeba uwzględnić koszty zakupu i sprzedaży, płynność, ryzyko kursowe, sposób przechowywania oraz horyzont inwestycji.

Najgroźniejsze jest ulokowanie całego kapitału w jednym aktywie, zwłaszcza kupionym pod wpływem strachu. Dywersyfikacja nie gwarantuje zysku, ale ogranicza ryzyko utraty wszystkiego w wyniku jednego zdarzenia.

Najważniejszy jest prosty plan działania

Ochronę majątku można zacząć bez dużych wydatków. W pierwszej kolejności warto przygotować niewielki zapas gotówki, sprawdzić gwarancje bankowe, wykonać kopie dokumentów, sfotografować wyposażenie domu oraz przejrzeć polisę.

Następnie należy zabezpieczyć konta, uporządkować sprawy rodzinne i ustalić, kto w sytuacji awaryjnej skontaktuje się z bankiem, ubezpieczycielem lub administratorem nieruchomości.

Nie chodzi o przewidywanie katastrofy. Chodzi o to, aby pojedyncza awaria, kradzież albo utrata dokumentów nie pozbawiła rodziny jednocześnie pieniędzy, dowodów własności i możliwości szybkiego działania.